Interview: `Resistente groente ontwikkelen is een soort wedloop. Je wint het niet tegen de natuur. Die hoop hen ik opgegeven.´
Chris Kik verzamelt zaad van zoveel mogelijk preiplanten om rassen te maken die beter bestand zijn tegen ziekten.
Als Chris Kik in de kas een jong spinazieplantje in zijn hand neemt, zie je hem terugdenken aan zijn avontuurlijke zoektocht naar de wilde varianten in Oezbekistan en Tadzjikistan. Over enkele maanden wacht de bioloog en geneticus een andere uitdaging: zoeken naar wild prei in Griekenland.
Kik,aan de Wageningen Universiteit hoofdcurator bij het Centrum Genetische Bronnen Nederland, wil er zaad van zo veel mogelijk verschillende preiplanten verzamelen om in Nederland rassen te maken die beter bestand zijn tegen ziekten en plagen.
Wilde prei komt volgens de Wageningse wetenschapper op veel plaatsen in Griekenland voor. Om het preizaad te mogen uitvoeren is door Griekenland en Nederland een overeenkomst ondertekend op basis van een internationaal verdrag over de uitwisseling van plantengenetische bronnen.
Het uiteindelijke doel van Kik is door gentechnologie varianten van spinazie, prei, ui en knoflook te maken die bestand zijn tegen ziekten en insecten. `Dat klinkt heel eenvoudig, maar er gaat een heel proces aan vooraf´, zegt Kik. Veredelingsbedrijven, die een zo goed mogelijk eindproduct willen maken, betalen mee aan de reizen van Kik. Het kan miljoenen euro's opleveren. `Een voorbeeld is een ui, die tegen de valse meeldauw kan´, vertelt Kik. `Dat is een uienziekte, die telers over de hele wereld jaarlijks miljoenen aan gewasbeschermingsmiddelen kost. Aan de ontwikkeling is zestien jaar gewerkt. Door een kruising met een Indiase soort zaten we plotseling op de goede weg. De basis is echter wankel. Het is een constante zoektocht.´
Het speuren naar wilde spinazie in het bergachtige Tadzjikistan zal Kik altijd bij blijven. `Een heel andere wereld daar in Centraal-Azië. We zaten op het platteland en sliepen bij de mensen thuis. Op matjes naast elkaar. Elektriciteit is er niet. De armoede is groot. En het was heet, soms tegen de 40 graden. Je moet zorgen dat je alle papieren in orde hebt. Want de douane staat raar te kijken als je zeventig zakjes zaad bij je hebt. En je voelt de argwaan, want ze denken allemaal dat je ze van hun biodiversiteit wil beroven.´
Voor de reis gaat er intensief contact met collegiale wetenschappers vooraf. `Het is mooi dat daar nog wilde spinazie voorkomt. Maar je zoekt niet in het wilde weg. Het aantal plekken wordt steeds minder, ook door de kunstmest die wordt gebruikt. Je moet hard werken om de genenbanken te voorzien van interessant materiaal.´
De Europese Unie wil over enkele jaren een aantal soorten landbouwgif verbieden. `Aan het veredelingsonderzoek de taak resistente groenten te ontwikkelen. Het is een soort wedloop. Je wint het niet van de natuur, die hoop heb ik opgegeven. Een schimmel alleen al kan miljarden sporen produceren. Daarom is het belangrijk om nieuwe resitentiemechanismen te ontdekken.´ Kikt hoopt dat hij met het verzamelen van zaad van veel verschillende herkomsten hier een bijdrage aan kan leveren. Kik weet dat genetisch gemodificeerd voedsel veel discussie oproept. `Sommigen willen dat je niet voor God speelt en anderen denken dat je een soort Frankenstein kunt creëren. Ik zeg niet dat er helemaal geen gevaren aan zitten, maar het gevaar is gering. De tijd zal het leren of er tussen de zaden materiaal aanwezig is dat voor een doorbraak kan zorgen. Ik ga uit van mijn wetenschappelijke interesse. Want een bijdrage leveren aan deze problematiek is erg boeiend.´
Hans Botman - Wageningen
Geen opmerkingen:
Een reactie posten